مجتبى ملكى اصفهانى
97
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
برخى قائل به تخيير عقلى شدهاند . « 1 » يكى از موارد جريان اصل تخيير ، دوران امر بين محذورين است . يعنى اصل تكليف و الزام محرز باشد ولى ترديد در مكلف به ، بين وجوب و حرمت باشد . يعنى مكلف مىداند كه از طرف شارع ملزم به تكليفى شده است ، ولى نمىداند آن مكلف به ، حرام است يا واجب ؟ در دوران امر بين محذورين چهار صورت متصور است : 1 - واجب و حرام هر دو توصلى باشند . 2 - واجب و حرام تعبدى باشند . 3 - يكى به صورت معين تعبدى و ديگرى توصلى باشد . 4 - يكى تعبدى و ديگرى توصلى باشد بدون تعيين . در دوران امر بين محذورين پنج قول ذكر شده است : 1 - جريان برائت شرعى و عقلى نسبت به هر دو طرف مانند شبهات بدوى . البته روشن است كه اين امر موجب مخالفت قطعى با علم اجمالى مىشود كه جايز نيست . 2 - تقديم جانب حرمت بر جانب وجوب به خاطر اينكه دفع مفسده مهمتر از جلب منفعت است . ولى اين قول نيز درست نيست ، زيرا هميشه چنين نيست كه دفع مفسده مهمتر از جلب منفعت باشد ، بلكه ممكن است امر برعكس باشد ،
--> ( 1 ) اصول الاستنباط ، ص 233 .